توسط : 
رصدخانه مراغه یکی از بزرگترین و مشهورترین رصدخانههای اسلامی در جهان بود که پیش از اختراع تلسکوپ، به ابزارهای دقیق رصدی مجهز بود. این بنا به دستور خواجه نصیرالدین طوسی، فیلسوف، ریاضیدان و ستارهشناس بزرگ دوره ایلخانی و به فرمان هلاکوخان، بر روی تپهای در غرب مراغه بنا شد. زیج مشهور ایلخانی (که به تعیین موقعیت ستارگان و کیفیت حرکات آنها میپردازد) نیز در همین مکان تهیه شده است. بر روی تپه رصدخانه، ۱۷ واحد معماری وجود دارد که یکی از آنها مربوط به دوره پس از تخریب رصدخانه و مابقی واحدهای تشکیلدهنده مجموعه علمی مراغه هستند که در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
بخشهای مختلف این مجموعه شامل موارد زیر است:
- برج مرکزی رصدخانه و واحدهای وابسته نجومی: فضای داخلی این برج استوانهای شامل یک راهرو و شش اتاق بود که چهار تالار مستطیل شکل غیرهندسی و دو اتاق دیگر در شمال و جنوب داشت.
- پنج واحد گرد در اطراف برج: هر یک از این واحدها مستقیماً در تحقیقات نجومی مورد استفاده قرار میگرفتند.
- مدرسه: برای تربیت پژوهشگران جوان در زمینههای مختلفی چون نجوم، نور، ریاضیات، فیزیک و هندسه.
- کتابخانه: حاوی ۴۰۰۰ کتاب.
- اقامتگاه اساتید و پژوهشگران.
- کارگاه ریختهگری.
مصالح به کار رفته در برج شامل: سنگهای محلی، لاشه سنگ، سنگهای حجاری شده برای نمای بیرونی و داخلی، سنگهای بزرگ حجاری شده برای ورودی، آجرهای سه اندازه مختلف، ملات و گچ، کاشیهای لعابدار بزرگ در سه طرح و نوع متفاوت، سنگهای حجاری شده و تزئینی و آجرکاریهای تزئینی بود.
متأسفانه، امروزه تنها پی بخشهای مختلف رصدخانه و قسمتی از سدس سنگی (ابزار اندازهگیری زاویه) باقی مانده است. گنبدی نیز در سالهای اخیر بر روی این بقایا ساخته شده تا از آثار ارزشمند این مجموعه محافظت کند.
